Endometrioza
Endometrioza to choroba, w której śluzówka jamy macicy jest obecna poza jamą macicy. Oznacza to, że komórki śluzówki są wszczepione w różnych miejscach organizmu (np. w jajnikach otrzewnej innych narządach), ale zachowują się tak samo jak w jamie macicy, czyli złuszczają się w cyklu miesięcznym, powodując krwawienie o różnym stopniu nasilenia.
Objawem endometriozy są bóle w okolicy podbrzusza pojawiające się w okresie przedmiesiączkowym i podczas miesiączki. Mają one miejsce na kilka dni przed spodziewaną menstruacją i nasilają się aż do ustąpienia krwawienia. Podlegając tym samym przemianom, co endometrium macicy, rosną i krwawią podczas miesiączki, powodując silne bóle menstruacyjne. Jednak krew ta nie ma odpływu, co powoduje powstawanie zrostów i torbieli. Endometrioza wszczepiona na przykład w jajnikach lub wokół jajników powoduje powstanie torbieli, w których gromadzi się krew ze złuszczającej się śluzówki. Takie torbiele nazywa się czekoladowymi, ze względu na kolor wypełniającego je płynu. Co miesiąc torbiele stopniowo wzrastają, niszcząc strukturę jajnika. Śluzówka macicy może się też wszczepić w zagłębieniu odbytniczo - macicznym, i na więzadłach krzyżowych łączących macicę z kręgosłupem .Chorobie nie zawsze towarzyszą dolegliwości. Czasem zmiany chorobowe są duże, ale nie objawiają się bólem,oraz odwrotnie - przy niewielkich zmianach chorobowych ból bywa bardzo silny. Zdarza się też, że komórki te wszczepiają się obok włókien czuciowych, drażnią je i powodują przewlekłe, trudne do zniesienia bóle.
Bolesne miesiączkowanie jest tym dotkliwsze, im bardziej zaawansowany jest proces chorobowy. Ból,może pojawiać się w okolicy biodra, pachwiny lub promieniować do odbytnicy i zależy od umiejscowienia ognisk gruczolistości. Bóle podczas stosunków płciowych sugerują gruczolistość w obrębie jajników i zagłębienia odbytniczo - macicznego. Bóle podczas oddawania stolca mogą być objawem gruczolistości w ścianie jelita grubego lub w polu przegrody odbytniczo-macicznej.
Przyczyny
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, co jest przyczyną choroby. Według jednej z teorii endometrioza jest skutkiem bliżej nieokreślonych zaburzeń układu odpornościowego.
Rozpoznanie
Jedynym badaniem, które pozwala bezbłędnie rozpoznać tę chorobę, jest laparoskopia, dzięki której możemy zobaczyć ognisko choroby i podczas tego samego zabiegu usunąć je.
Gdy zmiany chorobowe są powierzchniowe i można je zobaczyć usuwamy je chirurgicznie jeśli jednak komórki śluzówki wnikają głęboko w tkanki, zmiany mogą być niewidoczne wówczas odstępujemy od działań operacyjnych.
Leczenie
Wybór metody leczenia zależy od stopnia zaawansowania choroby, wieku pacjentki i jej chęci urodzenia dziecka. Endometriozę leczy się dwiema metodami: zachowawczą (za pomocą terapii hormonalnej) lub chirurgiczną (laparoskopowo). Gdy pacjentkę leczy się wcześniej zachowawczo, operacja może być mniej rozległa. Leczenie chirurgiczne - klasyczne lub laparoskopowe nie zawsze jest skuteczne, gdyż komórki śluzówki macicy mogą tkwić głęboko w tkankach, stać się niewidoczne wtedy nie można ich usunąć. Lub też zmiany są rozsiane po otrzewnej co uniemożliwia radykalne ich usunięcie. Endometriozę leczy się również farmakologicznie. Terapia polega na zablokowaniu poziomu estrogenów odpowiedzialnych za cykl miesięczny, co z kolei ma zahamować wzrost ognisk endometriozy. Leczenie jest zwykle długie, rozciągnięte na wiele cykli miesięcznych i niestety, nie zawsze skuteczne. Może też mieć nieprzyjemne skutki uboczne takie jak: zatrzymywanie wody w organizmie, wzrost masy ciała, nasilenie trądziku, zmniejszenie libido, zmęczenie, przebarwienia skóry, przetłuszczanie włosów.
Endometrioza jest jedną z częstszych przyczyn niepłodności. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta z endometriozą jest bezpłodna. Jeżeli leczenie zachowawcze jest nieskuteczne, pozostaje zabieg operacyjny. U młodych kobiet (do 35. roku życia) pragnących mieć dzieci operacja z reguły jest nieunikniona, gdyż konieczne jest m. in. usunięcie zrostów, aby kobieta mogła zajść w ciążę (niestety, po operacji w ciążę zachodzi tylko ok. 30% pacjentek). Po operacji najczęściej niezbędne jest kontynuowanie leczenia farmakologicznego, aby zapobiec nawrotowi i postępowi endometriozy.