Macica mięśniakowata
Mięśniaki macicy są najczęściej występującymi (95%) guzami łagodnymi narządu rodnego kobiety. Mięśniaki zbudowane są z mięśni gładkich. Rozwijają się w obrębie mięśnia macicy, który się powiększa. Guzy te mogą być pojedyncze lub mnogie. Gdy w macicy jest wiele mięśniaków, zatraca ona swój fizjologiczny kształt i wielkość. Mówimy wtedy o macicy mięśniakowatej. Wywiad, badanie ginekologiczne, badanie USG, laparoskopia, a ostatecznie badanie histopatologiczne daje możliwość postawienia rozpoznania: macica mięśniakowata.
Mięśniaki macicy w swojej początkowej fazie wzrostu nie powodują dolegliwości. Wystąpienie objawów jest zależne od ich umiejscowienia, liczby i wielkości. Około 15-20% kobiet mających mięśniaki nie zgłasza żadnych dolegliwości. Pozostałe skarżą się najczęściej na obfite, ze skrzepami krwi, bolesne i przedłużone krwawienia miesięczne oraz nieregularne, międzymiesiączkowe krwawienia i plamienia z dróg rodnych. Mięśniaki często współistnieją z patologicznymi rozrostami i nowotworami błony śluzowej macicy. Poza tym mogą pojawić się bóle w dole brzucha, uczucie parcia na mocz lub stolec bądź też bóle okolicy krzyżowej kręgosłupa. Dolegliwości te są wynikiem ucisku guzów na narządy sąsiednie. Objawy te tłumaczy się trudnościami z obkurczaniem się mięśnia macicy, oraz zaburzeniami hormonalnymi. Nieprawidłowe i obfite krwawienia powodują ponadto niedokrwistość. Pacjentki mogą wtedy odczuwać osłabienie, duszność, i kołatania serca. Anemia znacznego stopnia może nawet doprowadzić do niewydolności układu krążenia.
Mięśniaki nie leczone ulegają zwyrodnieniu, często martwicy, rozmiękaniu, rzadziej zwapnieniu. Stan taki wywołuje duże dolegliwości bólowe, objawy tzw. ostrego brzucha. Mięśniaki są zmianami łagodnymi, leczy się je zazwyczaj dopiero wtedy, gdy powodują dolegliwości. W większości przypadków jest to leczenie operacyjne. Guzy nie powodujące objawów należy obserwować. Wskazane są wówczas kontrole u ginekologa co 6 miesięcy.
Wskazania do leczenia operacyjnego:
- guzy szybko rosnące (podejrzenie nowotworu złośliwego)
- mięśniak jest bardzo duży
- podejrzenie guza jajnika (można wykonać laparoskopię diagnostyczną)
- mięśniaki uszypułowane (możliwość skrętu szypuły z objawami ostrego brzucha)
- gdy mięśniak macicy jest przyczyną niepłodności lub nawykowych poronień
Operacja jest metodą leczenia z wyboru. Wskazania do określonego typu operacji ustala się w zależności od wieku chorej, wielkości i umiejscowienia guza oraz od rodzaju dolegliwości.
Zabiegi możemy przeprowadzić drogą pochwową, brzuszną i laparoskopowo.
Wycięcie macicy przez pochwę jest preferowane u starszych kobiet, które często skarżą się dodatkowo na objawy obniżenia i wypadania narządu rodnego.
W czasie operacji drogą brzuszną można wyłuszczyć mięśniaka lub usunąć całą macicę. Wyłuszczenie samego mięśniaka jest operacją oszczędzającą, pozwalającą na zachowanie płodności i zajście w ciążę. Dlatego u kobiet młodych, bezdzietnych (jeśli tylko warunki na to pozwalają wykonujemy operację oszczędzającą). U kobiet, które rodziły, łatwiej jest zdecydować się na usunięcie macicy, szczególnie jeśli guzy są duże i powodują obfite krwawienia z dróg rodnych.
Laparoskopia jest najbardziej oszczędzającą metodą ale wymagająca dłuższego czasu na wykonanie zabiegu. Laparoskopia daje możliwość wycięcia macicy, wykonania amputacji trzonu lub wycięcia samego mięśniaka. Wymagane jest do tego typu operacji posiadanie morcelatora - narzędzia do rozdrabniania wyciętych guzów celem zmniejszenia masy guza co daje możliwość usunięcia go z jamy brzusznej.