Nadżerka
Zmiana na tarczy szyjki macicy popularnie określana jako "nadżerka" jest w rzeczywistości przemieszczonym z kanału szyjki macicy nabłonkiem gruczołowym w miejsce prawidłowo występującego nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Poprawnie zmiana ta nazywa się "ektopią gruczołową" w odróżnieniu od nadżerki prawdziwej która stanowi ubytek w nabłonku.
Ektopia gruczołowa, potocznie zwana nadżerką, spowodowana jest przesunięciem się granicy między nabłonkiem gruczołowym, walcowatym, charakterystycznym dla kanału szyjki macicy, a nabłonkiem wielowarstwowym płaskim na tarczę szyjki macicy. To przesunięcie granicy między nabłonkami zmienia swój przebieg w okresie wysokiego poziomu estrogenów (życie płodowe, pokwitanie, ciąża) może sięgać daleko poza ujście zewnętrzne na tarczę szyjki macicy. Z tej przyczyny u młodych kobiet, które nie rozpoczęły jeszcze współżycia mogą występować nadżerki, co wzbudza u nich duży niepokój a w rzeczywistości jest stanem fizjologicznym. Podobnie w okresie ciąży mogą pojawiać się nadżerki, które następnie cofają się samoistnie. Dlatego u młodych osób nie należy pochopnie usuwać każdej nadżerki, gdyż może ona ulec samoistnej regresji.
Jednak każda nadżerka wymaga bezwzględnie okresowych kontroli cytologicznych, gdyż obszar przekształceń nabłonkowych, na granicy nabłonka walcowatego i płaskiego może stać się miejscem rozwoju raka szyjki macicy. Ekspozycja niedojrzałego nabłonka metaplastycznego na czynniki mutagenne może skutkować rozpoczęciem atypowej metaplazji płaskonabłonkowej prowadzącej do rozwoju stanów przedrakowych i raka szyjki macicy.
Nadżerki, które wymagają usunięcia a badanie cytologiczne jest prawidłowe, mogą być usunięte za pomocą technik destrukcyjnych, takich jak elektrokagulacja kriochirurgia (czyli zamrożenie) lub waporyzacja laserowa (czyli odparowanie). Są to techniki, które nie powodują uszkodzenia szyjki macicy, nie wpływają zatem niekorzystnie na płodność pacjentki.
Nadżerki z nieprawidłowymi wynikami badań cytologicznych i podejrzanymi obrazami kolposkopowymi muszą być usuwane w sposób umożliwiający pełna weryfikację histopatologiczną wyciętej zmiany. Z tego względu zastosowanie technik destrukcyjnych nie jest dopuszczalne. Zmianę taką należy wyciąć w całości czyli wykonać konizację szyjki macicy.