Osteoporoza
Osteoporoza jest to ubytek tkanki kostnej, charakteryzujący się obniżeniem masy kostnej i uszkodzeniem struktury beleczkowej kości, prowadzący w konsekwencji do złamań. Sam ubytek kości może przebiegać przez wiele lat bezobjawowo lub z niewielkimi bólami kręgosłupa. Zaawansowana osteoporoza manifestuje się złamaniami w obrębie nadgarstka, kręgosłupa oraz szyjki kości udowej. Postać zaawansowana osteoporozy z trwałym uszkodzeniem struktury kostnej jest chorobą nieodwracalną, której postęp można jedynie zahamować, nie udaje się jednak przywrócić pierwotnej struktury kości.
Podstawowym czynnikiem ryzyka rozwoju osteoporozy jest wiek. Co piąta osoba po przekroczeniu 45 roku życia, ze zdecydowaną przewagą kobiet, jest narażona na rozwój osteoporozy. Z tego względu pierwsze badanie densytometryczne należy przeprowadzić już po 40 roku życia, celem określenia wyjściowej masy kostnej i ewentualnego ryzyka rozwoju osteoporozy w przyszłości.
Badaniu densytometrycznemu powinny być poddane osoby o podwyższonym ryzyku rozwoju osteoporozy:
-
osoby z zaburzeniami hormonalnymi i chorobami metabolicznymi:
- nadczynnością tarczycy
- nadczynnością przytarczyc
- cukrzycą
- chorobami wątroby zespołami upośledzonego wchłaniania
- osoby stosujące leki:sterydowe, przeciwzakrzepowe, przeciwpadaczkowe, przeciwwrzodowe, hormony tarczycy
- osoby z niską masą kostną oraz osteoporozą w rodzinie
- w przypadkach długotrwałego unieruchomienia (ponad miesiąc) oraz małej aktywności fizycznej (siedzący tryb życia)
-
osoby z chorobami reumatologicznymi:
- reumatoidalnym zapaleniem stawów
- zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa
- toczniem rumieniowatym trzewnym
- kobiety po operacjach ginekologicznych związanych z usunięciem jajników, niepłodne, w przypadkach przedwczesnego przekwitu
- mężczyźni z hipogonadyzmem (niskie stężenie testosteronu)
- osoby z przewlekłymi schorzeniami nerek, hiperkalciurią, dializowane
- osoby palące papierosy, nadmiernie spożywające kawę, alkohol, niepijące mleka
Najbardziej narażone na o rozwój osteoporozy są kobiety po menopauzie (osteoporoza pomenopauzalna). W ciągu kilku lat po ustaniu miesiączkowania następuje najszybszy i najtrwalszy ubytek tkanki kostnej. Ryzyko złamań osteoporotycznych u kobiet sięga 30-40%, u mężczyzn ryzyko to wynosi 13%.
W przypadku stwierdzenia obniżenia masy kostnej możliwe jest skuteczne leczenie pod warunkiem, że wdrożone zostaje odpowiednio wcześnie. Istnieje szereg dostępnych leków takich jak: witamina D3, wapń, estrogeny, kalcytonina, bisfosfoniany.
Osteoporozie i osteopenii można skutecznie zapobiegać i można je leczyć, jednak zaawansowana osteoporoza ze złamaniami daje możliwość jedynie powstrzymania choroby, nie daje już możliwości pełnego odbudowania uszkodzonej struktury beleczkowej kości.
Profilaktyka osteoporozy to aktywność fizyczna i właściwa dieta zawierająca wapń i witaminę D3.