PCOS zespół policystycznych jajników
Zespół policystycznych jajników (PCOS) polega na dysfunkcji jajników, którego główną cechą jest hyperandrogenizacja (nadmierny poziom hormonów męskich u kobiet).
Kryteria diagnostyczne PCOS:
- sporadyczny i/lub całkowity brak owulacji (powoduje to zaburzenia miesiączkowania)
- kliniczne i/lub biochemiczne wykładniki hyperandrogenizacji
- policystyczne jajniki w badaniu USG (obecność 12 lub więcej pęcherzyków o średnicy 2 do 9 mm w każdym jajniku oraz/lub zwiększona objętości jajników)
W celu rozpoznania zespołu policystycznych jajników konieczne jest występowanie przynajmniej 2 z 3 kryteriów oraz wykluczenie innych zaburzeń hormonalnych. Zespół PCO występuje u ok. 5-10% kobiet w wieku rozrodczym.
Zespołowi temu towarzyszy często insulinooporność (nawet do 50% pacjentek z PCOS) i podwyższony poziom insuliny w surowicy, który stymuluje hyperandrogenizm. Często efektem insulinooporności jest otyłość i występowanie tzw. zespołu metabolicznego (otyłość, podwyższony poziom trójglicerydów, obniżony poziom HDL cholesterolu i nietolerancja glukozy). Hyperandrogenizm spowodowany jest wzmożoną produkcją androgenów jajnikowych i nadnerczowych.
Celem terapii u kobiet z PCOS jest zapobieganie nasilaniu się objawów "błędnego koła" poprzez regulację cyklu, leczenie objawów kosmetycznych, takich jak nadmierne owłosienie, trądzik, przetłuszczanie się skóry, leczenie niepłodności i profilaktykę odległych następstw PCOS.
Leczenie polega na regulacji cyklu poprzez stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych o właściwościach antyandrogennych, co daje jednocześnie korzystny efekt kosmetyczny.
Kobiety pragnące zajść w ciążę mogą wymagać zastosowania leków stymulujących jajeczkowanie oraz leków obniżających insulinooporność. Gdy leczenie zachowawcze okazuje się nieskuteczne może zajść konieczność leczenia chirurgicznego (kauteryzacji jajników lub klinowej resekcji w laparoskopii).