Szczepionka przeciw HPV
Przewlekłe zakażenie wysokoonkogennymi szczepami wirusa brodawczaka ludzkiego HPV jest czynnikiem powodującym rozwój raka szyjki macicy. Praktycznie rak szyjki macicy nie rozwija się bez wcześniejszej infekcji wirusem HPV, choć konieczne są dodatkowe czynniki sprzyjające rozwojowi karcinogenezy jak obniżenie reakcji odpornościowych organizmu, czy przewlekłe zakażenie wywołane innymi drobnoustrojami np. Chlamydiami.
Wirus brodawczaka ludzkiego (human papillomavirus - HPV) jest szeroko rozpowszechniony. Najczęściej zakażenie przenoszone jest drogą płciową w trakcie kontaktów seksualnych, ale może również dojść do zakażenia dziecka w okresie okołoporodowym, nawet gdy infekcja jest bezobjawowa. Cięcie cesarskie nie zabezpiecza przed zakażeniem, gdyż dojść może do zakażenia wewnątrzmacicznego płodu w czasie ciąży.
Częstość infekcji HPV jest najwyższa w grupie wiekowej 15-19 lat i wynosi około 40% . Wraz ze wzrostem wieku odsetek pozytywnych wyników wśród badanych kobiet zmniejsza się i wynosi odpowiednio ponad 30% w grupie wiekowej 25-29 lat i poniżej 30% w wieku powyżej 30 lat. Po czym następuje dalsze obniżanie się ilości utrzymujących się infekcji do 15-17% populacji. Oznacza to, że większość infekcji obserwowanych u młodych kobiet ma charakter infekcji incydentalnych, przejściowych. U kobiet po menopauzie infekcje HPV są sporadyczne, ale obecność takiej przetrwałej infekcji może być bardzo niebezpieczna i prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy.
Znanych jest kilkadziesiąt typów wirusa HPV, z których około 15 wykazuje potencjał onkogenny, czyli zdolność do zainicjowania w komórce zmian prowadzących do rozwoju raka. Najbardziej niebezpieczne jest przewlekłe zakażenie HPV typem 16, które może prowadzić do rozwoju płaskonabłonkowego raka szyjki macicy. Przewlekłe zakażenie HPV typem 18 jest prawdopodobnie związane z rozwojem raka gruczołowego kanału szyjki macicy. Zakażenie HPV typem 16 i 18 stwierdza się w 80 - 100% raków szyjki macicy. Typy niskoonkogenne HPV 6 i 11 są odpowiedzialne za rozwój kłykcin kończystych (condylomata accuminata) oraz za rozwój brodawek krtani, które mają tendencję do nawrotów i stanowią poważny problem terapeutyczny.
Wyróżnia się trzy rodzaje infekcji HPV:
Rozpoznanie opiera się na pozytywnych wynikach molekularnych testów wirusologicznych.
Najważniejszymi czynnikami ryzyka rozwoju raka szyjki macicy są:
- zakażenie wysokoonkogennymi typami wirusa HPV
- wczesne rozpoczęcie życia płciowego
- duża liczba partnerów
- stany zapalne wywołane np. chlamydia trachomatis, wirusem opryszczki HSV